 VERSION
|
 Lista ojców-założycieli 1818r. Z notarialnego aktu kupna-sprzedaży Kamienicy Polskiej sporządzonego 19 marca 1818 roku przepisujemy wymienione w dokumencie nazwiska kolonistów. Kontrakt w imieniu "całej kompanii" zawarli: Joseph Jekell, Franz Folkmir, Joseph Leder i Anton Weich-dinger, mieszkańcy cyrkułu królewsko-gratzkiego państwa cesarsko-austriackiego. W dokumencie imiona kolonistów zostały spolszczone, nazwiska zaś podane zostały w formie, którą można określić jako próbę dostosowania do polskiego systemu językowego. Pisarz notarialny był w jakimś sensie pionierem ustalania nazwisk kamieniczan-kolonistów. W nawiasach kwadratowych podajemy formę nazwiska znaną z innych dokumentów, w tym także własnoręcznych podpisów.
Po ostatnim nazwisku czytamy w dokumencie: "tudzież i innych do niniejszego interesu należących". W tym samym 1818 roku "do kompanii i wspólnego dziedzictwa" dokooptowani zostali: Józef Holler, Józef Hasler i Józef Niwe. Kolejna grupa przyjętych (16 sierpnia 1818 r.) to: Ignacy Klar, Antoni Krysta, Józef Otto, Ignacy Brauze (Prauze), Edmund Peter, Józef Kauklic, Ignacy Klar i Dominik Wagner. Lista umieszczonych na dokumencie kupna-sprzedaży kolonistów tylko w przybliżeniu może być uznana za pełną listę ojców - założycieli. Niektórzy "okupnicy" odsprzedali swe działki - w spisie mieszkańców z 1821 r. obejmującym 85 płatników składki szkolnej brakuje takich nazwisk, jak Noparten, Lewich, Partus, Bartsch, Wencel, Schulz, Feitman, Janaczek. O wiele ważniejsza dla poznania dziejów kolonizacji Kamienicy jest kwestia podziału zakupionego gruntu. Redakcja dysponuje dokładną kopią mapy z 1818 r. - rozpoczynamy druk poszczególnych jej segmentów. Grunty rozmierzył i najprawdopodobniej mapę wykonał (w skali 1:5.000) geometra Feliks Chądzyński. Rzecz jest o tyle ciekawa, iż na mapie zaznaczono wszystkie zabudowania. Ziemia należąca do małżonków Sadowskich podzielona została na 90 działek (kupiona przez kolonistów w roku 1819 Huta Stara podzielona została na 100 działek). To bardzo istotny fakt w dyskusji nad liczebnością pierwszej grupy kolonistów. W 1824 r. numeracja Kamienicy Polskiej obejmuje 92 domy (począwszy od domu Jana Bendy, właściciela 9 działów nad Wartą), co wskazywałoby na to, iż na każdej hubie koloniści zdążyli już postawić budynki i zabudowania gospodarcze. Tym samym mógł rozpocząć się napływ czeladników tkackich oraz ludzi utrzymujących się ze służby. W 1837 r. w Kamienicy wymienia się 140 gospodarzy posiadających ziemię, 23 chałupników i 71 komorników (dane wg wykazu składki szkolnej). Janusz Lipiec(1) podaje inne liczby: posiadacze ziemi 91, chałupnicy 15, komornicy 46. Ogólna liczba rodzin: 152. W roku 1841 liczby te wynoszą odpowiednio: 147 - 29 - 47. Liczba rodzin: 223. W 1848 r. wieś liczy 196 domów (1553 mieszkańców). W 1851 r. w Kamienicy Polskiej mieszkają 264 rodziny, w 1861 r. 283 rodziny. Dzięki księgom ludności czytelnicy Korzeni mogą śledzić dokładnie, jak postępował rozwój demograficzny osady i jak na arenę wkraczały coraz to nowe pokolenia. Wielu potomków ojców - założycieli wyemigrowało - taka jest kolej rzeczy. Korzenie umożliwiają rozsianym po Polsce i świecie ex-kamieniczanom uzupełnić fragmenty rodowodu z początku XIX wieku, a często także ze schyłku wieku XVIII, 185 lat temu koloniści upodobali sobie skrawek ziemi w widłach Warty i Kamieniczki. W 1818 roku powstała samodzielna gmina Kamienica Polska (taka data powinna znajdować się w informatorach wydawanych przez organa samorządowe). Na koniec rocznicowych rozważań trzeba z satysfakcją właściwą badaczowi historii i kultury stwierdzić, że wiele nazwisk wymienionych w akcie kupna wsi w 1818 r. spotyka się w Kamienicy Polskiej także dziś. (1) J. Lipiec, Warunki gospodarcze szkól elementarnych Królestwa Polskiego (studia nad okręgiem częstochowskim) lala 1815-1863. Częstochowa 1989, s. 109. (AK) |
ARTYKUŁY
|
